Papież Jan Paweł I

Papież Jan Paweł I w popkulturze. Część 1

Jeszcze dziesięć lat temu nic nie wiedziałem o człowieku, który przez bardzo krótki okres, był zwierzchnikiem duchowym miliarda katolików. Wtedy to, na bibliotecznej półce, wpadła mi w oko pozycja, do której wracam do dziś. Autorem był dziennikarz śledczy, David A. Yallop, a tytuł to W imieniu Boga? Śledztwo w sprawie zamordowania Jana Pawła I. Historia w niej opisana mogłaby zapełnić strony niejednego politycznego thrillera czy stać się kanwą scenariuszy filmowych i serialowych. Tym chętniej sięgnąłem po nią kolejny już raz. Tym razem postać tragicznie zmarłego papieża, zainteresowała mnie w kontekście wykorzystania w filmach i serialach.

Kim był poprzednik Jana Pawła II?

Lata dziecięce Albino Lucianiego.

Lata dziecięce Albino Lucianiego.

Albino Luciani pochodził z górskiej wsi, Canale d’Agordo. Miejscowość znajduje się około 120 km na północ od Wenecji. Przyszedł na świat w 1912 r. Mimo, że dla wielu mieszkańców Europy, początek XX wieku, był okresem rozwoju, wysokiego poczucia stabilności i zadowolenia z życia, słowem złotego wieku. Jednak nie wszystkim się powodziło. Kolejne tysiące Włochów, chętnych do emigracji, zalewały port w Neapolu, zaś w Rzymie tysiące mieszkały w chatach ze słomy i mchu. Analfabetami była ponad połowa obywateli. Również ojciec przyszłego papieża nie posiadał stałego zajęcia, co zmuszało go do co sezonowej emigracji na północ Europy. Rodzice Albina stanowili ciekawą, acz mało dobraną parę. Matka, bojaźliwa katoliczka, ojciec socjalista z przekonania, uchodzący za antyklerykała i antychrysta. Mimo takiej opinii, to właśnie Giovanni Luciani, był tym który ostatecznie zdecydował o kościelnej karierze syna. Na jego prośbę, wyłożył pieniądze na naukę w seminarium. W 1923 r., w wieku zaledwie jedenastu lat, Albino Luciani rozpoczął naukę w seminarium w Veltre (Feltre).

Seminarium

Fotografia z kolegami z seminarium.

Fotografia z kolegami z seminarium.

Jego nauka w Veltre, odbywała się w czasach swego rodzaju wojny religijnej, jaka od jakiegoś czasu miała miejsce w Kościele Katolickim. Kolejni papieże walczyli z szerzącym się modernizmem, powiększała się lista zakazanych książek, ekskomunikowano wydawców, dziennikarzy czy autorów, którzy odważyli się krytykować skandaliczny styl życia, zarówno prostego kleru, jaki i wysokich hierarchów. Nie lepiej byli traktowani sami przedstawiciele kleru, wystarczyło że odważyli się powiedzieć o jedno słowo za dużo, musieli liczyć się z dotkliwymi konsekwencjami służbowymi. Szpicli bowiem nie brakowało. Za budową odpowiedniej siatki donosicieli, stał ojciec Umberto Benigni, bliski współpracownik Piusa X. Agentura obejmowała całe Włochy oraz pozostałe kraje Europy. Jednym słowem, odradzała się XX-wieczna inkwizycja.

Oficjalnie, system agenturalny został rozwiązany w 1921 r., jednak przez kolejne lata krytyka treści nauczania w seminariach, była zakazana. System nauczania udzielał odpowiedzi, ale nie pozwalał na zadawanie pytań, co było rozwiązaniem charakterystycznym dla systemów totalitarnych. Nie były to najlepsze warunki do rozwoju, dla chłopca tak oczytanego, jakim już wtedy był Albino Luciani. Gdyby nie troska jego matki o właściwy rozwój intelektualny syna, pewnie zostałby jednym z tysięcy przeciętnych księży, o ciasnym, zamkniętym na świat umyśle. Już przed wstąpieniem do seminarium, przeczytał całość powieści Dickensa oraz Juliusza Verne’a, a powieści Marka Twaina zaliczył w wieku siedmiu lat. W bibliotece seminaryjnej przeczytał wszystkie pozycje.

Z Veltre Luciani trafił do wyższego seminarium w Belluno. W czasie studiów zdobył egzemplarz zakazanego dzieła Antonio Rosminiego, Pięć ran Kościoła. Jej treść wywarła trwały wpływ na sposób jego myślenia i życia.

Kapłan, biskup, kardynał

Paweł VI i kardynał Albino Luciani

Na fotografii z papieżem Pawłem VI.

W 1935 r. otrzymał święcenia kapłańskie i rozpoczął służbę od stanowiska zwykłego wikarego. Dwa lata później powołano go na stanowisko wicedyrektora seminarium w Belluno. Wykładał teologię, prawo kanoniczne i historię sztuki. Przewód doktorski otworzył na Uniwersytecie Gregoriańskim, gdzie w 1946 r. uzyskał doktorat z teologii dogmatycznej. W 1949 organizuje Kongres Eucharystyczny w Belluno oraz publikuje pierwszą książkę Okruchy Katechizmu. Pięć lat później biskup Belluno powołuje go na Wikariusza Generalnego w diecezji. W grudniu ’58 zostaje konsekrowany i obejmuje stanowisko biskupa w Vittorio Venetto. Jako człowiek bardzo skromny, zamieszkał w zamku San Marino, w warunkach spartańskich, a jego codziennym ubiorem byłą zwykła sutanna. Te dwa fakty odróżniały go od innych biskupów, prowadzących luksusowy tryb życia. W roku 1969 papież Paweł VI, mianował go patriarchą (biskupem) Wenecji, a cztery lata później, kardynałem.

Luciani wyróżniał się na tle swoich kolegów po fachu organizacją dużej ilości akcji charytatywnych oraz talentem pisarskim. Na bazie własnego pomysłu, napisał cykl artykułów w Messagero di Sant Antonio. Artykuły miały formę listów pisanych do znanych postaci z historii i literatury. Poruszał w nich aktualne problemy społeczne i polityczne, ukazały się w formie książkowej pod tytułem Illustrissimi.

Wybór na tron Piotrowy – Konklawe

Albino Luciani

Okładka magazynu Time.

W sierpniu 1978 r. zmarł papież Paweł VI. Przed upływem 24 godzin, brytyjskie biuro bukmacherskie ogłosiło swoje typy na wybór jego następcy. Spotykało się to ostrą krytyką w Catholic Herald, jednocześnie w tym samym artykule opublikowano aktualne notowania. Kardynał Luciani nie pojawił się na tej liście. Sam Luciani miał własny typ. Był nim brazylijski kardynał, Aloisio Lorscheider. Włoski kardynał nie miał jakichkolwiek ambicji, aby objąć Tron Piotrowy, w każdym razie nigdy się z nimi nie zdradził. Jak wspomina Diego Lorenzi, jego osobisty sekretarz, przed rozpoczęciem konklawe tak skomentował zasady proceduralne, obowiązujące w momencie wyboru kandydata: Gdybym to ja był tym, którego wybrali, powiedziałbym: Przykro mi. Nie mogę przyjąć tego wyboru.

Konklawe rozpoczęło się 26 sierpnia 1978 r. W Kaplicy Sykstyńskiej zgromadziło się 111 kardynałów z całego świata, aby zgodnie z procedurami ustanowionymi przez Pawła VI, wybrać nowego papieża. Kartki do głosowania miały wielkość podwójnego znaczka pocztowego, a liczeniem i weryfikacją ważności oddanych głosów zajmowała się, powołana spośród głosujących, komisja wyborcza. Kolejnych trzech kardynałów zostało wybranych, aby kontrolować pracę komisji. Obowiązywał wymóg większości dwóch trzecich plus jeden głos. Dawało to liczbę 75 głosów, które musiał zdobyć kandydat, aby zostać papieżem.

Papież Jan Paweł I

„Uśmiechnięty” Papież tuż po objęciu stanowiska.

Po jednodniowym posiedzeniu, Albino Luciani został wybrany na najwyższe kościelne stanowisko. Zgodnie z relacją kardynała Ciappi, po decydującym głosowaniu, Luciani został zapytany czy przyjmuje wybór na pontifexa maximusa, wahał się przez chwilę. Kardynałowie Willebrands i Ribeiro, dawali mu znaki zachęty. W końcu Luciani powiedział: Niech Bóg wam wybaczy to, coście mi uczynili. Po chwili powiedział: Accepto. Następnie, zapytany o imię, jakie chce przyjąć, wybrał Jana Pawła Pierwszego. Jako pierwszy w historii papiestwa, przyjął podwójne imię, pierwsze na cześć Jana XXIII, drugie Pawła VI. Ciekawostką jest, że od razu kardynał Luciani kazał się nazywać Pierwszym, co dotychczas było niespotykane. Tradycja mówiła, ze numeracja pojawia się dopiero przy drugim z kolei papieżu o tym samym imieniu. Wybór Lucianiego, dotyczący numeracji, był osobliwością, z którą Watykan nigdy wcześniej się nie zetknął.

Pontyfikat

W czasie 33 dni swojego pontyfikatu papież nie zdążył przedstawić głównych celów pontyfikatu, wydać encykliki ani listów apostolskich. Zmarł 28 września 1978, Oficjalna przyczyna śmiercie to atak serca, dość dziwna, jak na wychowanego w spartańskich warunkach górala. Tym bardziej, że szereg badań, jakim został poddany zaraz po objęciu urzędu, dał bardzo dobre wyniki.

C.D.N.

W razie, gdyby nie było tutaj możliwości dodania komentarza (awaria cy cuś), proszę odwiedzić post na g+:

Papież Jan Paweł I w popkulturze na g+